جهت‌يابي قبله از جمله مهمترين فعاليت‌هاي منجمان مسلمان در طول تاريخ بوده است. هفتم خرداد ماه و (فردا ) بيست و پنجم تيرماه بهترين زمان‌ها براي يافتن جهت دقيق قبله با استفاده از تابش خورشيد است. در اين دو روز خورشيد در ساعتي خاص (ظهر شرعي) به سمت الراس خانه كعبه در مكه معظمه مي‌رسد که علاقمندان مي توانند با قرار دادن شاخصي در زمين و با امتداد خلاف جهت سايه، براي شناخت جهت صحيح قبله اقدام كنند.

         به دليل انحراف ۲۳/۵ درجه‌اي زمين در فضا، تابش خورشيد در طول سال از عرض جغرافيايي ۲۳/۵ درجه جنوبي به صورت عمود تابش مي‌کند و به همين شکل تا ۲۳/۵ درجه‌ عرض شمالي پيش مي‌رود و دوباره اين تابش عمود به سمت مدار جنوبي باز مي‌گردد.

         در اين مسير رفت و برگشت، تابش خورشيد دو بار - در دو روز ۷ خرداد و ۲۵ تير ماه - در هنگام ظهر شرعي بر شهر مکه عمود مي‌شود. در اين زمان خورشيد بر عرض‌هاي ديگر از جمله عرض جغرافيايي کشور ايران مايل‌تر مي‌تابد. بنابراين مثلا در هنگام ظهر شرعي به وقت مکه به دليل تابش عمود خورشيد، اجسام هيچ سايه‌اي در اين شهر نمي‌سازند، اما در ايران اجسام داراي سايه خواهند بود.

          از اين پديده مي‌توان براي جهت يابي قبله استفاده کرد، یعنی اگر در زمان ياد شده يعني روز هفتم خرداد ماه و یا فردا بیست و پنجم تیرماه به هنگام ظهر شرعي شهر مکه  ميله يا تکه چوب صافي را به طور کاملا عمود در زمين فرو کنيم، خواهيم ديد که سايه‌اي بر روي زمين ايجاد مي‌کند که همراستا ولي خلاف جهت شهر مکه است به دليل اين‌که خورشيد از سمت شهر مکه مي‌تابد.
           پس اگر در راستاي سايه و رو به سوي خورشيد يعني در خلاف جهت سايه بايستيم، دقيقا در جهت قبله ايستاده‌ايم چون در آن زمان خورشيد دقيقا بر فراز شهر مکه به صورت کاملا عمود قرار گرفته است.

            در واقع مي‌توان گفت عمود شدن تابش خورشيد بر شهر مکه بهترين فرصت براي تعيين جهت قبله در شهرهاي مختلف کشورمان است .عمود بودن کامل شاخص که مي‌تواند چوب يا ميله‌اي باشد شرط مهم اين روش است و پيشنهاد میگردد که براي اطمينان از عمود بودن شاخص از ابزاري همچون شاقول يا تراز استفاده شود، چرا که کج بودن شاخص مي‌تواند موجب انحراف سايه از راستاي دقيق قبله شود.

مدیریت وبلاگ